Atak� Armii Czerwonej� nad ranem 17 wrze�nia 1939 roku na Polsk� by� olbrzymim zaskoczeniem. Dokonuj�c niczym nie sprowokowanej agresji na Polsk� ZSRR z�ama� cztery wi���ce go umowy mi�dzynarodowe: traktat ryski z 1921 roku o granicy polsko- sowieckiej, protok� Litwinowa z 1929 roku o wyrzeczeniu si� wojny jako �rodka rozwi�zywania spor�w, pakt o nieagresji z Polsk� z 1932 roku, przed�u�ony w 1934 roku (mia� obowi�zywa� do koca 1945 roku), a tak�e konwencj� londy�sk� �z 1933 roku o definicji agresora. Wojska sowieckie� zgrupowane w dwa Fronty: Bia�oruski i Ukrai�ski, mia�y jak najszybciej dotrze� do linii rzek Narew, Bug, Wis�a, San. Oznacza�o to uniemo�liwienie dalszej obrony i odci�cie walcz�cych z Niemcami wojsk polskich od granic z Litw�, W�grami i Rumuni�.

 Prezydent RP i rz�d nie zdecydowa� si� na og�oszenie stanu wojny z ZSRR. Brak jednoznacznego rozkazu Naczelnego Wodza dotycz�cego stawiania oporu wkraczaj�cym Sowietom doprowadzi� do dezorientacji oddzia��w Wojska Polskiego we wschodniej cz�ci Polski.

Za oddzia�ami Armii Czerwonej na ziemie polskie wkroczy�y oddzia�y NKWD , sowieckiej policji politycznej, dokonuj�c� mord�w ziemian, rz�dc�w, dzier�awc�w ziem, w�a�cicieli fabryk,� policjant�w - wszystkich uznanych� za� "wrog�w� w�adzy sowieckiej". Do niemieckiej inwazji na ZSRR NKWD aresztowa�o ponad 100 tysi�cy obywateli polskich na Kresach. Blisko po�ow� z nich skazano i wywieziono do �agr�w (oboz�w pracy przymusowej) w g��b� terytorium sowieckiego.� Od lutego 1940 roku rozpocz�y si� masowe deportacje obywateli polskich na wsch�d. Celem akcji by�a depolonizacja ziem zaj�tych przez ZSRR w 1939 roku.

Problemem specyficznym by� los wzi�tych do niewoli oficer�w �polskich.� Ostatecznie przewa�aj�c�� ich cze�� zgrupowano w trzech wielkich� obozach : w Kozielsku (wg stanu na 1 kwietnia 1940 roku 4599), Starobielsku (3894) i Ostaszkowie (6364). Wymienione obozy skupia�y elit� Wojska Polskiego� i inteligencji polskiej, bowiem obok oficer�w zawodowych� umieszczono w nich r�wnie� oficer�w rezerwy: naukowc�w, in�ynier�w, lekarzy, nauczycieli, prawnik�w. Wojskowych kierowano przede wszystkim do Kozielska i Starobielska, do Ostaszkowa funkcjonariuszy i oficer�w Policji Pa�stwowej, �andarmerii, wywiadu.

W ko�cu pa�dziernika 1939 roku do oboz�w jenieckich uda�y si� komisje inspekcyjne, kt�rych zadaniem by�o rozeznanie nastroj�w w�r�d je�c�w, zgromadzenie pe�nej dokumentacji osobowej, za�o�enie indywidualnych akt (teczek) ka�dego uwi�zionego oficera. Na zako�czenie rozm�w�� w�r�d je�c�w przeprowadzono ankiet�, kt�rej� istot� by�o pytanie, co dany oficer uczyni po uwolnieniu . Garstka zadeklarowa�a dobrowolne pozostanie w ZSRR, pozostali� szczerze deklaruj�c� swe pragnienia opuszczenia ZSRR, podpisali tym samym na siebie wyroki �mierci.

Po powrocie komisji� na r�ce Stalina skierowano raport, w kt�rym uznano polskich je�c�w za "zajad�ych wrog�w w�adzy sowieckiej, przepe�nionych nienawi�ci� do ustroju sowieckiego", a w zwi�zku z tym, �e "wszyscy s� nierokuj�cymi poprawy wrogami w�adzy sowieckiej", oczekuj�cymi na oswobodzenie, by "aktywnie w��czy� si� w walk� przeciwko w�adzy sowieckiej", szef NKWD- Beria-� uzna� za niezb�dne sprawy je�c�w rozpatrzy� w trybie specjalnym, z zastosowaniem wobec nich najwy�szego wymiaru kary- rozstrzelania. Sprawy rozpatrywano bez wzywania je�c�w i bez przedstawiania zarzut�w.� Biuro Polityczne WKP(b)- partii komunistycznej- zaakceptowa�o propozycj� szefa NKWD, Berii, 5 marca 1940 roku. Dokument podpisali m.in. : Stalin, Mo�otow, Woroszy�ow- najwy�si dostojnicy partyjni i pa�stwowi� ZSRR.

Likwidacj� oboz�w rozpocz�to mi�dzy 3 a 5 kwietnia 1940 roku. Ka�dego dnia obozy opuszcza�y grupy kilkudziesi�ciu, a nawet kilkuset, ludzi, udaj�ce si� w nieznanym je�com kierunku.

�Z Kozielska transporty kierowano w stron� Smole�ska, a �lad po nich gin�� 13 kilometr�w za Smole�skiem na stacji kolejowej Gniezdowo. Je�c�w Starobielska wywo�ono w stron� Charkowa, tych z Ostaszkowa w kierunku Archangielska. I r�wnie� po nich �lady zagin�y.

Je�c�w Kozielska ze stacji Gniezdowo przewo�ono ci�ar�wkami w okolice Katynia, gdzie w lesie nale��cym do o�rodka rekreacyjnego NKWD, ofiary zabijano strza�em w ty� g�owy nad wykopanymi wcze�niej do�ami.� Je�c�w Ostaszkowa zabijano strza�em w ty� g�owy w Kalininie (obecnie Twer) w celach NKWD, nast�pnie pod os�on� nocy cia�a wywo�ono i grzebano w okolicach wsi Miednoje.

Miejscem ka�ni oficer�w Starobielska sta�y si� piwnice NKWD w Charkowie.

W�r�d zamordowanych by�o 12 genera��w, 300 pu�kownik�w, 500 major�w, 2500 kapitan�w, 5000 porucznik�w i podporucznik�w.

�Czym by�o wymordowanie przez� Sowiet�w je�c�w? Wyja�nienia motyw�w tej potwornej zbrodni nale�y szuka� zar�wno w sferze ideologicznej, ludob�jczej� tradycji rewolucji bolszewickiej, jak i �wczesnej sytuacji politycznej. Bolszewicy podczas rewolucji czy wojny domowej nigdy nie wahali si� przed mordowaniem je�c�w, kt�rzy nie rokowali nadziei na przej�cie na stron� komunist�w. Zbrodnia Katy�ska by�a pr�b� przerwania d��e� do odbudowy pa�stwowo�ci polskiej. Morduj�c elit� narodu chciano z�o�y� do grobu idea� niepodleg�ej Polski, by �atwiej zniewoli� i wynarodowi� Polak�w.